Bibles in ancient languages
Old translations
Modern translations

Septante Judges 16

Pentateuch
Historical books
Poetical Writings
Prophetic Books
Chapter
Verses
1
Καὶ ἐπορεύθη Σαμψων ἐκεῖθεν εἰς Γάζαν· καὶ εἶδεν ἐκεῖ γυναῖκα πόρνην καὶ εἰσῆλθεν πρὸς αὐτήν.

Kaì eporeúthē Sampsōn ekeîthen eis Gázan: kaì eîden ekeî gynaîka pórnēn kaì eisē̂lthen pròs autḗn.

2
καὶ ἀπηγγέλη τοῖς Γαζαίοις λέγοντες ῞Ηκει Σαμψων ἐνταῦθα. καὶ ἐκύκλωσαν καὶ ἐνήδρευσαν αὐτὸν ὅλην τὴν νύκτα ἐπὶ τῆς πύλης τῆς πόλεως καὶ ἐκώϕευσαν ὅλην τὴν νύκτα λέγοντες ῞Εως ϕωτὸς πρωὶ μείνωμεν καὶ ἀποκτείνωμεν αὐτόν.

kaì apēngélē toîs Gazaíois légontes ῞Ēkei Sampsōn entaûtha. kaì ekýklōsan kaì enḗdreusan autòn hólēn tḕn nýkta epì tē̂s pýlēs tē̂s póleōs kaì ekṓpheusan hólēn tḕn nýkta légontes ῞Eōs phōtòs prōì meínōmen kaì apokteínōmen autón.

3
καὶ ἐκοιμήθη Σαμψων ἕως τοῦ μεσονυκτίου· καὶ ἀνέστη περὶ τὸ μεσονύκτιον καὶ ἐπελάβετο τῶν θυρῶν τῆς πύλης τῆς πόλεως καὶ τῶν δύο σταθμῶν καὶ ἀνεβάστασεν αὐτὰς σὺν τῷ μοχλῷ καὶ ἐπέθηκεν ἐπὶ τῷ ὤμῳ αὐτοῦ καὶ ἀνήνεγκεν αὐτὰ ἐπὶ τὴν κορυϕὴν τοῦ ὄρους, ὅ ἐστιν ἐπὶ πρόσωπον Χεβρων, καὶ ἔθηκεν αὐτὰ ἐκεῖ.

kaì ekoimḗthē Sampsōn héōs toû mesonyktíou: kaì anéstē perì tò mesonýktion kaì epelábeto tō̂n thyrō̂n tē̂s pýlēs tē̂s póleōs kaì tō̂n dýo stathmō̂n kaì anebástasen autàs sỳn tō̂i mochlō̂i kaì epéthēken epì tō̂i ṓmōi autoû kaì anḗnenken autà epì tḕn koryphḕn toû órous, hó estin epì prósōpon Chebrōn, kaì éthēken autà ekeî.

4
Καὶ ἐγένετο μετὰ ταῦτα καὶ ἠγάπησεν γυναῖκα ἐπὶ τοῦ χειμάρρου Σωρηχ, καὶ ὄνομα αὐτῇ Δαλιλα.

Kaì egéneto metà taûta kaì ēgápēsen gynaîka epì toû cheimárrou Sōrēch, kaì ónoma autē̂i Dalila.

5
καὶ ἀνέβησαν πρὸς αὐτὴν οἱ σατράπαι τῶν ἀλλοϕύλων καὶ εἶπαν αὐτῇ ’Απάτησον αὐτὸν καὶ ἰδὲ ἐν τίνι ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ ἐστιν ἡ μεγάλη καὶ ἐν τίνι δυνησόμεθα πρὸς αὐτὸν καὶ δήσομεν αὐτὸν ὥστε ταπεινῶσαι αὐτόν, καὶ ἡμεῖς δώσομέν σοι ἀνὴρ χιλίους καὶ ἑκατὸν ἀργυρίου.

kaì anébēsan pròs autḕn hoi satrápai tō̂n allophýlōn kaì eîpan autē̂i ’Apátēson autòn kaì idè en tíni hē ischỳs autoû estin hē megálē kaì en tíni dynēsómetha pròs autòn kaì dḗsomen autòn hṓste tapeinō̂sai autón, kaì hēmeîs dṓsomén soi anḕr chilíous kaì hekatòn argyríou.

6
καὶ εἶπεν Δαλιλα πρὸς Σαμψων ’Ανάγγειλόν μοι ἐν τίνι ἡ ἰσχύς σου ἡ μεγάλη καὶ ἐν τίνι δεθήσῃ τοῦ ταπεινωθῆναί σε.

kaì eîpen Dalila pròs Sampsōn ’Anángeilón moi en tíni hē ischýs sou hē megálē kaì en tíni dethḗsēi toû tapeinōthē̂naí se.

7
καὶ εἶπεν πρὸς αὐτὴν Σαμψων ’Εὰν δήσωσίν με ἐν ἑπτὰ νευραῖς ὑγραῖς μὴ ἠρημωμέναις, καὶ ἀσθενήσω καὶ ἔσομαι ὡς εἷς τῶν ἀνθρώπων.

kaì eîpen pròs autḕn Sampsōn ’Eàn dḗsōsín me en heptà neuraîs hygraîs mḕ ērēmōménais, kaì asthenḗsō kaì ésomai hōs heîs tō̂n anthrṓpōn.

8
καὶ ἀνήνεγκαν αὐτῇ οἱ σατράπαι τῶν ἀλλοϕύλων ἑπτὰ νευρὰς ὑγρὰς μὴ ἠρημωμένας, καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν αὐταῖς·

kaì anḗnenkan autē̂i hoi satrápai tō̂n allophýlōn heptà neuràs hygràs mḕ ērēmōménas, kaì édēsen autòn en autaîs:

9
καὶ τὸ ἔνεδρον αὐτοῦ ἐκάθητο ἐν τῷ ταμιείῳ· καὶ εἶπεν πρὸς αὐτόν ’Αλλόϕυλοι ἐπὶ σέ, Σαμψων· καὶ διέρρηξεν τὰς νευράς, ὃν τρόπον διασπᾶται κλῶσμα τοῦ ἀποτινάγματος ἐν τῷ ὀσϕρανθῆναι πυρός· καὶ οὐκ ἐγνώσθη ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ.

kaì tò énedron autoû ekáthēto en tō̂i tamieíōi: kaì eîpen pròs autón ’Allóphyloi epì sé, Sampsōn: kaì diérrēxen tàs neurás, hòn trópon diaspâtai klō̂sma toû apotinágmatos en tō̂i osphranthē̂nai pyrós: kaì ouk egnṓsthē hē ischỳs autoû.

10
καὶ εἶπεν Δαλιλα πρὸς Σαμψων ’Ιδοὺ παρελογίσω με καὶ ἐλάλησας πρός με ψευδῆ· νῦν οὖν ἀνάγγειλον δή μοι ἐν τίνι δεθήσῃ.

kaì eîpen Dalila pròs Sampsōn ’Idoù parelogísō me kaì elálēsas prós me pseudē̂: nŷn oûn anángeilon dḗ moi en tíni dethḗsēi.

11
καὶ εἶπεν πρὸς αὐτήν ’Εὰν δεσμῷ δήσωσίν με ἐν ἑπτὰ καλωδίοις καινοῖς, ἐν οἷς οὐκ ἐγενήθη ἔργον, καὶ ἀσθενήσω καὶ ἔσομαι ὡς εἷς τῶν ἀνθρώπων.

kaì eîpen pròs autḗn ’Eàn desmō̂i dḗsōsín me en heptà kalōdíois kainoîs, en hoîs ouk egenḗthē érgon, kaì asthenḗsō kaì ésomai hōs heîs tō̂n anthrṓpōn.

12
καὶ ἔλαβεν αὐτῷ Δαλιλα καλώδια καινὰ καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν αὐτοῖς καὶ εἶπεν πρὸς αὐτόν Οἱ ἀλλόϕυλοι ἐπὶ σέ, Σαμψων· καὶ τὸ ἔνεδρον ἐκάθητο ἐν τῷ ταμιείῳ· καὶ διέσπασεν αὐτὰ ἀπὸ τῶν βραχιόνων αὐτοῦ ὡς ῥάμμα.

kaì élaben autō̂i Dalila kalṓdia kainà kaì édēsen autòn en autoîs kaì eîpen pròs autón Hoi allóphyloi epì sé, Sampsōn: kaì tò énedron ekáthēto en tō̂i tamieíōi: kaì diéspasen autà apò tō̂n brachiónōn autoû hōs rhámma.

13
καὶ εἶπεν Δαλιλα πρὸς Σαμψων ῞Εως νῦν παρελογίσω με καὶ ἐλάλησας πρός με ψευδῆ· ἀνάγγειλον δή μοι ἐν τίνι δεθήσῃ. καὶ εἶπεν πρὸς αὐτήν ’Εὰν ὑϕάνῃς τὰς ἑπτὰ σειρὰς τῆς κεϕαλῆς μου μετὰ τοῦ διάσματος καὶ ἐγκρούσῃς ἐν τῷ πασσάλῳ εἰς τὸν τοῖχον, καὶ ἔσομαι ἀσθενὴς ὡς εἷς τῶν ἀνθρώπων.

kaì eîpen Dalila pròs Sampsōn ῞Eōs nŷn parelogísō me kaì elálēsas prós me pseudē̂: anángeilon dḗ moi en tíni dethḗsēi. kaì eîpen pròs autḗn ’Eàn hyphánēis tàs heptà seiràs tē̂s kephalē̂s mou metà toû diásmatos kaì enkroúsēis en tō̂i passálōi eis tòn toîchon, kaì ésomai asthenḕs hōs heîs tō̂n anthrṓpōn.

14
καὶ ἐκοίμισεν αὐτὸν Δαλιλα καὶ ἐδιάσατο τοὺς ἑπτὰ βοστρύχους τῆς κεϕαλῆς αὐτοῦ μετὰ τῆς ἐκτάσεως καὶ κατέκρουσεν ἐν τοῖς πασσάλοις εἰς τὸν τοῖχον καὶ εἶπεν πρὸς αὐτόν Οἱ ἀλλόϕυλοι ἐπὶ σέ, Σαμψων· καὶ ἐξηγέρθη ἐκ τοῦ ὕπνου αὐτοῦ καὶ ἐξέσπασεν τοὺς πασσάλους σὺν τῷ ὑϕάσματι ἐκ τοῦ τοίχου καὶ τὸ δίασμα, καὶ οὐκ ἐγνώσθη ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ.

kaì ekoímisen autòn Dalila kaì ediásato toùs heptà bostrýchous tē̂s kephalē̂s autoû metà tē̂s ektáseōs kaì katékrousen en toîs passálois eis tòn toîchon kaì eîpen pròs autón Hoi allóphyloi epì sé, Sampsōn: kaì exēgérthē ek toû hýpnou autoû kaì exéspasen toùs passálous sỳn tō̂i hyphásmati ek toû toíchou kaì tò díasma, kaì ouk egnṓsthē hē ischỳs autoû.

15
καὶ εἶπεν πρὸς αὐτὸν Δαλιλα Πῶς ἐρεῖς ’Ηγάπηκά σε, καὶ ἡ καρδία σου οὐκ ἔστιν μετ’ ἐμοῦ; τοῦτο τρίτον παρελογίσω με καὶ οὐκ ἀπήγγειλάς μοι ἐν τίνι ἡ ἰσχύς σου ἡ μεγάλη.

kaì eîpen pròs autòn Dalila Pō̂s ereîs ’Ēgápēká se, kaì hē kardía sou ouk éstin met’ emoû? toûto tríton parelogísō me kaì ouk apḗngeilás moi en tíni hē ischýs sou hē megálē.

16
καὶ ἐγένετο ὅτε κατειργάσατο αὐτὸν τοῖς λόγοις αὐτῆς ὅλην τὴν νύκτα καὶ παρηνώχλησεν αὐτόν, καὶ ὠλιγοψύχησεν ἕως εἰς θάνατον·

kaì egéneto hóte kateirgásato autòn toîs lógois autē̂s hólēn tḕn nýkta kaì parēnṓchlēsen autón, kaì ōligopsýchēsen héōs eis thánaton:

17
καὶ ἀπήγγειλεν αὐτῇ πάντα τὰ ἀπὸ καρδίας αὐτοῦ καὶ εἶπεν αὐτῇ Ξυρὸν οὐκ ἀναβήσεται ἐπὶ τὴν κεϕαλήν μου, ὅτι ναζιραῖος θεοῦ ἐγώ εἰμι ἐκ κοιλίας μητρός μου, καὶ ἐὰν ξυρήσωμαι, ἀποστήσεται ἀπ’ ἐμοῦ ἡ ἰσχύς μου, καὶ ἀσθενήσω καὶ ἔσομαι κατὰ πάντας τοὺς ἀνθρώπους.

kaì apḗngeilen autē̂i pánta tà apò kardías autoû kaì eîpen autē̂i Xyròn ouk anabḗsetai epì tḕn kephalḗn mou, hóti naziraîos theoû egṓ eimi ek koilías mētrós mou, kaì eàn xyrḗsōmai, apostḗsetai ap’ emoû hē ischýs mou, kaì asthenḗsō kaì ésomai katà pántas toùs anthrṓpous.

18
καὶ εἶδεν Δαλιλα ὅτι ἀνήγγειλεν αὐτῇ πάντα τὰ ἀπὸ καρδίας αὐτοῦ, καὶ ἀπέστειλεν καὶ ἐκάλεσεν πάντας τοὺς σατράπας τῶν ἀλλοϕύλων λέγουσα ’Ανάβητε τὸ ἅπαξ, ὅτι ἀνήγγειλέν μοι πᾶσαν τὴν καρδίαν αὐτοῦ· καὶ ἀνέβησαν πρὸς αὐτὴν πᾶσαι αἱ σατραπίαι τῶν ἀλλοϕύλων καὶ ἤνεγκαν τὸ ἀργύριον ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν.

kaì eîden Dalila hóti anḗngeilen autē̂i pánta tà apò kardías autoû, kaì apésteilen kaì ekálesen pántas toùs satrápas tō̂n allophýlōn légousa ’Anábēte tò hápax, hóti anḗngeilén moi pâsan tḕn kardían autoû: kaì anébēsan pròs autḕn pâsai hai satrapíai tō̂n allophýlōn kaì ḗnenkan tò argýrion en taîs chersìn autō̂n.

19
καὶ ἐκοίμισεν αὐτὸν ἀνὰ μέσον τῶν γονάτων αὐτῆς· καὶ ἐκάλεσεν τὸν κουρέα, καὶ ἐξύρησεν τοὺς ἑπτὰ βοστρύχους τῆς κεϕαλῆς αὐτοῦ· καὶ ἤρξατο ταπεινοῦσθαι, καὶ ἀπέστη ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ ἀπ’ αὐτοῦ.

kaì ekoímisen autòn anà méson tō̂n gonátōn autē̂s: kaì ekálesen tòn kouréa, kaì exýrēsen toùs heptà bostrýchous tē̂s kephalē̂s autoû: kaì ḗrxato tapeinoûsthai, kaì apéstē hē ischỳs autoû ap’ autoû.

20
καὶ εἶπεν αὐτῷ Δαλιλα Οἱ ἀλλόϕυλοι ἐπὶ σέ, Σαμψων. καὶ ἐξηγέρθη ἐκ τοῦ ὕπνου αὐτοῦ καὶ εἶπεν ’Εξελεύσομαι καὶ ποιήσω καθὼς ἀεὶ καὶ ἀποτινάξομαι· καὶ αὐτὸς οὐκ ἔγνω ὅτι κύριος ἀπέστη ἀπ’ αὐτοῦ.

kaì eîpen autō̂i Dalila Hoi allóphyloi epì sé, Sampsōn. kaì exēgérthē ek toû hýpnou autoû kaì eîpen ’Exeleúsomai kaì poiḗsō kathṑs aeì kaì apotináxomai: kaì autòs ouk égnō hóti kýrios apéstē ap’ autoû.

21
καὶ ἐπελάβοντο αὐτοῦ οἱ ἀλλόϕυλοι καὶ ἐξώρυξαν τοὺς ὀϕθαλμοὺς αὐτοῦ· καὶ κατήγαγον αὐτὸν εἰς Γάζαν καὶ ἔδησαν αὐτὸν ἐν πέδαις χαλκαῖς, καὶ ἦν ἀλήθων ἐν οἴκῳ τῆς ϕυλακῆς.

kaì epelábonto autoû hoi allóphyloi kaì exṓryxan toùs ophthalmoùs autoû: kaì katḗgagon autòn eis Gázan kaì édēsan autòn en pédais chalkaîs, kaì ē̂n alḗthōn en oíkōi tē̂s phylakē̂s.

22
Καὶ ἤρξατο ἡ θρὶξ τῆς κεϕαλῆς αὐτοῦ ἀνατεῖλαι, ἡνίκα ἐξυρήθη.

Kaì ḗrxato hē thrìx tē̂s kephalē̂s autoû anateîlai, hēníka exyrḗthē.

23
καὶ οἱ σατράπαι τῶν ἀλλοϕύλων συνήχθησαν τοῦ θῦσαι θυσίαν μεγάλην Δαγων τῷ θεῷ αὐτῶν καὶ τοῦ εὐϕρανθῆναι καὶ εἶπαν Παρέδωκεν ὁ θεὸς ἡμῶν ἐν χειρὶ ἡμῶν Σαμψων τὸν ἐχθρὸν ἡμῶν.

kaì hoi satrápai tō̂n allophýlōn synḗchthēsan toû thŷsai thysían megálēn Dagōn tō̂i theō̂i autō̂n kaì toû euphranthē̂nai kaì eîpan Parédōken ho theòs hēmō̂n en cheirì hēmō̂n Sampsōn tòn echthròn hēmō̂n.

24
καὶ εἶδεν αὐτὸν ὁ λαὸς καὶ ᾔνεσαν τοὺς θεοὺς αὐτῶν καὶ εἶπαν Παρέδωκεν ὁ θεὸς ἡμῶν τὸν ἐχθρὸν ἡμῶν ἐν χειρὶ ἡμῶν καὶ τὸν ἐξερημοῦντα τὴν γῆν ἡμῶν, ὅστις ἐπλήθυνεν τοὺς τραυματίας ἡμῶν.

kaì eîden autòn ho laòs kaì ḗinesan toùs theoùs autō̂n kaì eîpan Parédōken ho theòs hēmō̂n tòn echthròn hēmō̂n en cheirì hēmō̂n kaì tòn exerēmoûnta tḕn gē̂n hēmō̂n, hóstis eplḗthynen toùs traumatías hēmō̂n.

25
καὶ ἐγένετο ὅτε ἠγαθύνθη ἡ καρδία αὐτῶν, καὶ εἶπαν Καλέσατε τὸν Σαμψων ἐξ οἴκου ϕυλακῆς, καὶ παιξάτω ἐνώπιον ἡμῶν. καὶ ἐκάλεσαν τὸν Σαμψων ἐξ οἴκου τῆς ϕυλακῆς καὶ ἐνέπαιζον αὐτῷ καὶ ἔστησαν αὐτὸν ἀνὰ μέσον τῶν δύο στύλων.

kaì egéneto hóte ēgathýnthē hē kardía autō̂n, kaì eîpan Kalésate tòn Sampsōn ex oíkou phylakē̂s, kaì paixátō enṓpion hēmō̂n. kaì ekálesan tòn Sampsōn ex oíkou tē̂s phylakē̂s kaì enépaizon autō̂i kaì éstēsan autòn anà méson tō̂n dýo stýlōn.

26
καὶ εἶπεν Σαμψων πρὸς τὸ παιδάριον τὸν χειραγωγοῦντα αὐτόν ’Επανάπαυσόν με δὴ καὶ ποίησον ψηλαϕῆσαί με ἐπὶ τοὺς στύλους, ἐϕ’ ὧν ὁ οἶκος ἐπεστήρικται ἐπ’ αὐτῶν, καὶ ἐπιστηρίσομαι ἐπ’ αὐτούς· ὁ δὲ παῖς ἐποίησεν οὕτως.

kaì eîpen Sampsōn pròs tò paidárion tòn cheiragōgoûnta autón ’Epanápausón me dḕ kaì poíēson psēlaphē̂saí me epì toùs stýlous, eph’ hō̂n ho oîkos epestḗriktai ep’ autō̂n, kaì epistērísomai ep’ autoús: ho dè paîs epoíēsen hoútōs.

27
ὁ δὲ οἶκος ἦν πλήρης ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν, καὶ ἐκεῖ πάντες οἱ σατράπαι τῶν ἀλλοϕύλων, καὶ ἐπὶ τοῦ δώματος ὡσεὶ τρισχίλιοι ἄνδρες καὶ γυναῖκες ἐμβλέποντες ἐμπαιζόμενον τὸν Σαμψων.

ho dè oîkos ē̂n plḗrēs andrō̂n kaì gynaikō̂n, kaì ekeî pántes hoi satrápai tō̂n allophýlōn, kaì epì toû dṓmatos hōseì trischílioi ándres kaì gynaîkes emblépontes empaizómenon tòn Sampsōn.

28
καὶ ἐβόησεν Σαμψων πρὸς κύριον καὶ εἶπεν Κύριε κύριε, μνήσθητί μου καὶ ἐνίσχυσόν με δὴ πλὴν ἔτι τὸ ἅπαξ τοῦτο, καὶ ἐκδικήσω ἐκδίκησιν μίαν ἀντὶ τῶν δύο ὀϕθαλμῶν μου ἐκ τῶν ἀλλοϕύλων.

kaì ebóēsen Sampsōn pròs kýrion kaì eîpen Kýrie kýrie, mnḗsthētí mou kaì eníschysón me dḕ plḕn éti tò hápax toûto, kaì ekdikḗsō ekdíkēsin mían antì tō̂n dýo ophthalmō̂n mou ek tō̂n allophýlōn.

29
καὶ περιέλαβεν Σαμψων τοὺς δύο στύλους τοὺς μέσους, ἐϕ’ ὧν ὁ οἶκος ἐπεστήρικτο ἐπ’ αὐτῶν, καὶ ἐπεστηρίσατο ἐπ’ αὐτοῖς, ἕνα ἐν τῇ δεξιᾷ αὐτοῦ καὶ ἕνα ἐν τῇ ἀριστερᾷ αὐτοῦ.

kaì periélaben Sampsōn toùs dýo stýlous toùs mésous, eph’ hō̂n ho oîkos epestḗrikto ep’ autō̂n, kaì epestērísato ep’ autoîs, héna en tē̂i dexiā̂i autoû kaì héna en tē̂i aristerā̂i autoû.

30
καὶ εἶπεν Σαμψων ’Αποθανέτω ἡ ψυχή μου μετὰ τῶν ἀλλοϕύλων· καὶ ἔκλινεν ἐν ἰσχύι, καὶ ἔπεσεν ὁ οἶκος ἐπὶ τοὺς σατράπας καὶ ἐπὶ πάντα τὸν λαὸν τὸν ἐν αὐτῷ· καὶ ἐγένοντο οἱ τεθνηκότες, οὓς ἐθανάτωσεν Σαμψων ἐν τῷ θανάτῳ αὐτοῦ, πλείους ὑπὲρ οὓς ἐθανάτωσεν ἐν τῇ ζωῇ αὐτοῦ.

kaì eîpen Sampsōn ’Apothanétō hē psychḗ mou metà tō̂n allophýlōn: kaì éklinen en ischýi, kaì épesen ho oîkos epì toùs satrápas kaì epì pánta tòn laòn tòn en autō̂i: kaì egénonto hoi tethnēkótes, hoùs ethanátōsen Sampsōn en tō̂i thanátōi autoû, pleíous hypèr hoùs ethanátōsen en tē̂i zōē̂i autoû.

31
καὶ κατέβησαν οἱ ἀδελϕοὶ αὐτοῦ καὶ πᾶς ὁ οἶκος τοῦ πατρὸς αὐτοῦ καὶ ἔλαβον αὐτὸν καὶ ἀνέβησαν καὶ ἔθαψαν αὐτὸν ἀνὰ μέσον Σαραα καὶ ἀνὰ μέσον Εσθαολ ἐν τῷ τάϕῳ Μανωε τοῦ πατρὸς αὐτοῦ. καὶ αὐτὸς ἔκρινεν τὸν Ισραηλ εἴκοσι ἔτη.

kaì katébēsan hoi adelphoì autoû kaì pâs ho oîkos toû patròs autoû kaì élabon autòn kaì anébēsan kaì éthapsan autòn anà méson Saraa kaì anà méson Esthaol en tō̂i táphōi Manōe toû patròs autoû. kaì autòs ékrinen tòn Israēl eíkosi étē.